Nguồn gốc tên gọi địa danh ở Sài Gòn: Phần 16: Đồng Ông Cộ ở tỉnh Gia Định xưa

Đồng Ông Cộ là địa danh nổi tiếng và quen thuộc với nhiều người dân Sài Gòn Gia Định. Ngày nay, nếu tới gần chợ Bà Chiểu hỏi về Đồng Ông Cộ, người ta sẽ chỉ về phía đường Bùi Đình Túy. Đó là trung tâm của Đồng Ông Cộ xưa, còn khu vực Đồng Ông Cộ thì khá rộng lớn xung quanh đó bán kính tới hàng chục cây số, chiếm gần hết quận Bình Thạnh ngày nay.

Trước 1975, Đồng Ông Cộ thuộc xã Bình Hòa, quận Gò Vấp, nơi đặt tỉnh lỵ của tỉnh Gia Định. Dù chỉ cách chợ Bà Chiểu khoảng 3km, nhưng trái với khu Bà Chiểu phố xá sầm uất, xe cộ đông đúc, còn Đồng Ông Cộ như vùng sâu vùng xa, nhà cửa thưa thớt. Còn ngược về thời thế kỷ 19, nơi này đất rộng người thưa, đường sá đi lại khó khăn, dân cư trong vùng sinh sống bằng nghề ruộng nương, bắt cá dọc theo sông Sài Gòn, gần cầu Bình Lợi và Băng Ky hiện nay. Phần còn lại của khu Đồng Ông Cộ đa số là đất hoang chưa được khai phá, rừng cây rậm rạp.

Về sau Pháp chiếm Gia Định và mở mang đường quốc lộ đi Thủ Đức, đất Đồng Ông Cộ ở rìa sát quốc lộ khoảng 5-7km được trồng cao su, phần còn lại vẫn là một khu đồng ruộng mênh mông, hoặc là rừng rậm, dân cư ít nên không có đường mòn, việc di chuyển của dân vẫn rất khó khăn. Mỗi khi có người muốn ra tỉnh lỵ, hoặc có việc cần kíp như trị bịnh, tải hàng trên rẫy, gạo lúa ra chợ bán… đều bất tiện. Chỉ có trai tráng khỏe mạnh mới có thể di chuyển được hàng mấy chục cây số đường lồi lõm, nhiều chỗ lên xuống dốc chẳng khác nào lênh thác xuống ghềnh. Mỗi lần băng rừng như vậy phải mất ít nhất 2 ngày (1 ngày đi 1 ngày về, thời gian đó ruộng nương bị bỏ bê không ai làm lụng.

Đến một ngày, bỗng dưng người ta thấy trước cổng nhà ngói 3 gian của một phú hộ trong vùng treo cao tấm bảng đề mấy chữ lớn:

“Đảm nhận ‘Cộ’ người và hàng hoá đi khắp nơi”.

Người dân trong vùng gọi phú hộ này là ông Ba Phú Hộ. Ông đã thâu dụng tất cả thanh niên trai tráng có sức khỏe làm nghề “cộ hàng”.

Theo từ điển Đại Nam Quấc Âm Tự Vị của Huỳnh Tịnh Của, “Cộ” cùng nghĩa với Xe, Xe Cộ là tiếng đôi, còn chữ “Cộ lúa” nghĩa là xe chở lúa. Dần dần chữ Cộ được dùng như là một động từ, mô tả hành động vận chuyển hàng.

Phương tiện để cộ hàng hóa được ông phú hộ chia làm 2 loại: Loại chở người làm bằng những tấm tre đan, với hai cọc tre ló đầu ra cho hai người trước sau cùng khiêng, còn hành khách ngồi ở giữa, thò chân lủng lẳng phía dưới.

Loại còn lại là để chở hàng hóa, thì khúc giữa là miếng ván phẳng và dày để chất được nhiều đồ mà không sợ bị oằn xuống.

Ai muốn dùng dịch vụ “cộ hàng” này, chỉ cần cho ông Ba Phú Hộ biết nhà, đến sáng sớm khi gà vừa gáy là có dân phu mang “Cộ” đến tận nhà mà rước người, hoặc “Cộ” hàng đi ra thành Gia Định. Từ đó, dân cư bắt đầu di chuyển dễ dàng, nhanh chóng khi mang hàng ra ngoài thành để mua bán trao đổi.

Dịch vụ cộ hàng này còn giải quyết được việc làm cho số trai tráng không thích làm vườn, đánh cá, cho nên được dân trong vùng ưa thích, rồi dần dần, cái tiếng tăm của ông “Cộ” trở nên nổi nhất vùng. Khu cánh đồng bát ngát ấy được người dân gọi là đồng Ông Cộ cho dễ nhớ.

Dần dần, hàng trăm năm sau vùng này được mở mang, nhưng là một vùng rộng lớn, dân chúng quy tụ về càng ngày càng đông lại không có địa danh, nên người ta nhớ ơn ông Ba “Cộ” lập thành vùng này thành địa danh gọi là “Đồng ông Cộ” cho đến ngày nay.

chuyenxua.net biên soạn

Xem thêm

Comments

Ghi ý kiến của bạn:

Please enter your comment!
Please enter your name here

Xem thêm

Xung quanh ca khúc Hoa Trinh Nữ và “chuyện tình” giữa ca sĩ Minh Hiếu và nhạc sĩ Trần Thiện Thanh

Có thể xem Hoa Trinh Nữ là một trong những ca khúc nổi tiếng và được yêu thích nhất của dòng nhạc vàng. Cách đây gần 1 năm, bài hát này đã từng gây xôn xao một thời gian ngắn vì người vợ cũ của cố nhạc sĩ Trần...

Danh ca Thanh Tuyền và cuộc sống hiện tại sau hơn nửa thế kỷ thăng trầm

Danh ca Thanh Tuyền là một trong những nữ ca sĩ nổi tiếng nhất của dòng nhạc vàng. Cũng như nhiều ca sĩ khác cùng thế hệ, sở hữu được nét riêng biệt trong giọng hát. Khi cô cất tiếng hát lên là biết ngay đó là Thanh Tuyền...

Cuộc đời và sự nghiệp của Chế Linh – Từ cậu bé 16 tuổi bỏ làng ra đi trở thành danh ca nhạc vàng

Nam danh ca Chế Linh được xem là một huyền thoại của dòng nhạc vàng, là một trong những ca sĩ đầu tiên hát nhạc vàng phổ thông - dòng nhạc vẫn đang được yêu thích cho đến ngày nay. Ông bắt đầu nổi tiếng từ thập niên 1960,...

Những giai thoại thú vị về cuộc đời thi sĩ Bùi Giáng

Cuộc đời Bùi Giáng dường như luôn được bao phủ lên bởi vô số những giai thoại ly kỳ, bất kỳ một tình tiết, câu chuyện nào liên quan đến "kỳ nhân" Bùi Giáng và các tác phẩm của ông đều nhuốm màu hư thực. Từ trước đến nay,...

Ký ức Sài Gòn tuổi thơ và kỷ niệm đồng tiền xé đôi thối lại

Tôi xa quê hương ở vào tuổi không quá trẻ dại để dễ quên và cũng không quá già để chỉ dành toàn thời giờ cho một điều mất mát, rồi đau đớn. Tôi ở vào tuổi mà khi bước đến vùng đất mới, đời sống đã như lôi...

Câu chuyện về Tha La Xóm Đạo (nhạc Dzũng Chinh, thơ Vũ Anh Khanh)

Tha La là một địa danh nổi tiếng trong nhạc vàng, xuất hiện trong những bài hát Hận Tha La, Vĩnh Biệt Tha La, đặc biệt là Tha La Xóm Đạo của nhạc sĩ Dzũng Chinh. Những ca khúc này đều được phổ nhạc từ bài thơ của thi...

Bột Bích Chi – Hương vị quen thuộc của một thời

Tại miền Nam trước 1975, nếu như loại sữa Guigoz chỉ thường dành cho con em các gia đình trung lưu trở lên, thì bột Bích Chi là mặt hàng rất quen thuộc đối với mọi gia đình. Có lẽ hầu hết những ai được sinh ra trong thập...

Xe điện ở Sài Gòn vào 140 năm trước – Tổng quan về các tuyến xe điện ở Sài Gòn – Chợ Lớn –...

Nhiều năm qua, tại hầu hết các thành phố lớn trên thế giới, xe điện luôn là phương tiện giao thông công cộng phổ biến nhất. Qua thời gian, xe điện phát triển từ hình thức thô sơ, đơn giản, dần dần thành phương tiện hiện đại và tiện...

Cuộc sống hiện tại của ca sĩ Trường Vũ ở tuổi 60

Ca sĩ Trường Vũ là một trong những nam ca sĩ tiêu biểu nhất của dòng nhạc vàng tại hải ngoại sau năm 1975. Cùng với Tuấn Vũ, anh là ca sĩ có số lượng bài hát thu âm và băng dĩa nhạc được tiêu thụ nhiều bậc nhất...

Sài Gòn nửa thế kỷ – Bộ sưu tập ảnh màu năm 1972 (kỳ 3)

Mời các bạn theo dõi phần tiếp theo của câu chuyện về những tấm ảnh chụp Sài Gòn năm 1972, thời gian cách đây tròn nửa thế kỳ. Góc đường Lê Lợi - Nguyễn Trung Trực - Công Lý (nay là NKKN), là khu vực tập trung nhiều sinh hoạt...